Koźlak z Chrosna

dział: / dodano: 10 - 01 - 2025

W zamierzchłych czasach młyny inaczej nazywanymi koźlakami, holendrami czy też paltrakami, stały praktycznie wszędzie. Na Kujawach młynarstwo rozpoczyna się od 1322 r. W krajobrazie rolniczych Kujaw wiatraki stają się elementem powszechnym. Powstają m.in. w Parchaniu, Giżewie, Kościelcu, a nawet w Inowrocławiu, gdzie opuszczone baszty miejskich fortyfikacji zmieniają się w młyny.

Młyn w Chrośnie pojawił się z inicjatywy Jana Kruszyńskiego, który osiedla się w tej miejscowości w 1890 r. Zamiast wybudować wiatrak od podstaw, pan Jan kupił używany, stuletni, ale w dobrym stanie. Koźlak, pomimo funkcjonowania we wsi dwóch innych wiatraków tego typu, przynosił właścicielowi spore zyski. Młyn funkcjonował do I wojny światowej, po jej zakończeniu w 1918 roku kupuje go Ludwik Gustaw. Działalność młynarska ustaje wraz ze śmiercią właściciela w 1973 roku. Jednak przed zakończeniem działalności, wiatrak zdążył „zagrać” w ekranizacji noweli Bolesława Prusa pt. „Antek” w 1971 roku.

Nieoficjalnie mieszkańcy Chrosna „ochrzcili” swój młyn imieniem „Gustaw”, wzięło się to z nazwiska ostatniego właściciela. W 2007 roku młyn został wpisany do rejestru zabytków Województwa Kujawsko-Pomorskiego i Narodowego Instytutu Dziedzictwa. W 2009 roku wiatrak przejmuje Gmina Kruszwica. W 2021 roku zostaje przeprowadzony gruntowny remont, dzięki dotacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Gustaw, to jeden z najstarszych tego typu obiektów w Polsce, jedyny w naszym Powiecie. Wokół niego postawiono ławki i stoły, wybudowano sanitariat oraz piec chlebowy z wiatą. Wiatrak tylko czeka na turystów lub mieszkańców naszego Powiatu, by mogli podziwiać jego zabytkową drewnianą sylwetkę.