Fenomen Kasprowicza

Spotkanie zaczęło się w Muzeum im. Jana Kasprowicza, gdzie obrady otworzyli organizatorzy prof. Hanna Ratuszna z UMK, prof. Anna Podstawka z KUL i prof. Radosław Okulicz- Kozaryn z UAM.

Rozmawiano o obecności Jana Kasprowicza w muzeach. Małgorzata Karpiel i Piotr Kyc z Harendy opowiedzieli o domu Poety, miejscu, w którym czas zatrzymał się 1 sierpnia 1926 r. i które mimo stuletniej patyny świeci wielkim blaskiem.

Kinga Nędza-Sikoniowska z Muzeum Kornela Makuszyńskiego w Zakopanem podzieliła się wrażeniami z pracy nad wystawą „Jan Kasprowicz. W ogniska. Impresje biograficzne”, na której słowa Kasprowicza zestawiono z dziełami Wojciecha Weissa, Witkacego, Andrzeja Wróblewskiego czy Władysława Hasiora.

Bogdan Tychołoz z lwowskiego Muzeum Dom Iwana Franki objawił przed słuchaczami historie i pamiątki łączące obu wielkich Poetów, przyjaciół. Wątki muzealne i edukacyjne powróciły w głosie Katarzyny Mruk z inowrocławskiego muzeum, której doświadczenia w pracy z młodzieżą i dziećmi, także tymi najmłodszymi z przedszkoli, utwierdzają w przekonaniu, że Jan Kasprowicz i jego „droga” są interesujące nawet dla tak wymagających odbiorców.

Krzysztof Pułczyński z krakowskiej Fundacji Dom Stanisława Wyspiańskiego – Szafirowa Pracownia podzielił się doświadczeniami opiekuna miejsca, w którym żył i tworzył wielki artysta. Panelowe spotkanie muzealników podsumowała Małgorzata Górzyńska z Muzeum Literatury w Warszawie snując refleksję nad komponowaniem wystawy literackiej jako opowieści niemal teatralnej, w której poezja nie może zostać przesłonięta biografią.

Z kolei na scenie Państwowej Szkoły Muzycznej im. Juliusza Zarębskiego uczestnicy konferencji rozmawiali o teatralnej części twórczości i aktywności Poety z Szymborza.

Prof. Maria J. Olszewska zabrała słuchaczy w fascynującą podróż na Podhale, gdzie w 1651 r. wywołał bunt Aleksander Kostka-Napierski. Tragiczne losy rebeliantów stały się inspiracją do napisania przez Jana Kasprowicza poematu scenicznego „Bunt Napierskiego”. Dzieło szczególną popularność zyskało w okresie stalinizmu, który XVII-wieczny epizod z dziejów polski próbował ponieść na sztandarach.

Podszytą komunistyczną ideologią realizację przez Kazimierza Dejmka dramatu „Świat się kończy” zaprezentowała dr Agnieszka Jarosz (KUL). Dzieło Kasprowicza w realizacji późniejszego reżysera marcowych „Dziadów”, mimo ideologicznego kontekstu, uchodzi do dzisiaj za wybitne.

Trudnemu pytaniu „Kasprowicz sceniczny czy niesceniczny?” odpowiedź dała prof. Anna Podstawka (KUL), przywołując ważne realizacje dzieł patrona konferencji z wiarą, że Kasprowicz jeszcze na teatralne deski powróci.

Dr Lidia Kamińska (UJ) swoje wystąpienie poświęciła „Uczcie Herodiady” i kasprowiczowskiej wizji śmierci Jana Chrzciciela. Opowieść o mroczny, pełnym ukrytej symboliki poemacie wywołała, podobnie jak pozostałe referaty interesującą dyskusję i wzbudziły niecierpliwe oczekiwanie na publikację pokonferencyjnego tomu.

Jan Kasprowicz lubił muzykę. Zasłuchiwał się Bachem i Wagnerem. Uwielbiał dźwięk organów. Do jego wierszy muzykę komponowali Karol Szymanowski, Feliks Nowowiejski i ci mniej znani Piotr Rytel, Jan Maklakiewicz, Czesław Marek oraz znani nam najlepiej Magdalena Lazar, Dariusz Jaskrowski i Ireneusz Gregowski.

Z okazji Roku Jana Kasprowicza w Powiecie Inowrocławskim do wierszy Poety z Szymborza muzykę napisał Marcin Kopczyński. Konferencję naukową uświetnił jego koncert. Wiersze „Umiłowanie ty moje”, „O niezgłębiona duszy toni” i „Rozmiłowała się ma dusza” zaprezentowali wokaliści Wiktoria Derenda – mezzosopran, Alicja Głowacka – mezzosopran, Łukasz Ratajczak – tenor przy fortepianowym akompaniamencie samego kompozytora Marcina Kopczyńskiego.

Recital uzupełniły kompozycje do wierszy Leopolda Staffa. Na finał wybrzmiała kompozycja „Ostatni z mego pokolenia” Leopolda Staffa i Marcina Kopczyńskiego. Niczym memento wybrzmiały słowa: „Człowiekam kochał i przyrodę, W przyszłość patrzyłem jasnym okiem, Wielbiłem wolność i swobodę Zbratany z wiatrem i obłokiem. Nie wabił mnie spiżowy pomnik, Rozgłośne trąby, huczne brawa. Zostanie po mnie pusty pokój I małomówna, cicha sława.”

Na finał międzynarodowej konferencji naukowej studencki teatr Tymczasowo Eka Tyjatralno z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu zaprezentował dramat Jana Kasprowicza „Świat się kończy”.

Tragiczna historia miłosna, osadzona w realiach wielkopolskiej wsi około roku 1880, to niemal szekspirowski dramat. Jego osnową jest spór między biednym Cierpikiem i bogatym gospodarzem Miętą, którzy swoją zajadłością niszczą miłość i życie swoich dzieci - Walka i Małgosi.

Wszyscy bohaterowie mówią gwarą. To wielki atut przedstawienia, a są w nim i ludowe pieśni i powracający motyw „Pieśni o burmistrzance” , z którym opuszcza się spektakl.

Eka Tyjatralno kierowana przez prof. Radosława Okulicza-Kozaryna i Kamilę Rochnę wystąpiła w składzie: Aleksander Knobel, Mikołaj Stachowiak, Agnieszka Sytniewska, Mikołaj Młynarczyk, Jan Marchlewicz, Tymoteusz Sobczyk, Alicja Kaczmarkiewicz, Weronika Bednarek, Michalina Żurek, Maria Jeleniewska, Marcelina Krysztofiak, Katarzyna Skórczewska, Barbara Szewczyk, Zofia Chmielewska.

Konferencja „Fenomen Kasprowicza” to wydarzenie w ramach Roku Jana Kasprowicza w Powiecie Inowrocławskim. Patronatem objęła ją Starosta Inowrocławski Wiesława Pawłowska.