Upały potęgują zagrożenie pożarowe w lasach

W związku z trudną sytuacją służby leśne pozostają w stanie zwiększonej gotowości. Prowadzony jest stały monitoring terenów leśnych, a w rejonach szczególnie zagrożonych zwiększana jest liczba patroli naziemnych, w tym patroli Straży Leśnej realizowanych we współpracy z innymi służbami.

Ochrona przeciwpożarowa lasu nie rozpoczyna się w chwili zauważenia płomieni. Jest to rozbudowany system, który działa przez cały okres zagrożenia pożarowego. Składają się na niego infrastruktura terenowa, system obserwacji, łączność, specjalistyczny sprzęt, lotnictwo oraz przygotowani do działania ludzie.

Jednym z jego podstawowych elementów są pasy przeciwpożarowe, których zadaniem jest ograniczanie możliwości przenoszenia się ognia na tereny leśne lub pomiędzy poszczególnymi fragmentami lasu. Równie ważne są dojazdy pożarowe, pozwalające strażakom i leśnikom możliwie szybko dotrzeć do miejsca zagrożenia, często położonego daleko od dróg publicznych.

Łączna długość dojazdów pożarowych na terenie RDLP w Toruniu wynosi niemal 4250 kilometrów. Ich odpowiednie utrzymanie ma bezpośredni wpływ na czas dotarcia służb ratowniczych do pożaru.

Oddzielnym i niezwykle istotnym elementem systemu są punkty czerpania wody. Na terenie RDLP w Toruniu znajduje się ich 417. Wśród nich jest 258 punktów opartych na naturalnych zasobach wodnych, 116 zbiorników lub ujęć sztucznych oraz 43 hydranty. Rozmieszczenie tych miejsc pozwala jednostkom uczestniczącym w akcji uzupełniać wodę możliwie blisko miejsca pożaru.

Kluczowe znaczenie ma jak najszybsze wykrycie dymu. Im wcześniej pożar zostanie zauważony i dokładnie zlokalizowany, tym większa jest szansa na jego opanowanie, zanim obejmie dużą powierzchnię.

Na terenie RDLP w Toruniu działa 60 punktów obserwacji naziemnej. Aż 59 z nich wyposażonych jest w kamery przemysłowe, których obraz trafia do punktów alarmowo-dyspozycyjnych. W jednej dostrzegalni obserwację nadal prowadzi człowiek.

Obraz z kamer analizują odpowiednio przygotowani pracownicy. Ich pracę wspiera system automatycznej detekcji dymu, który rozpoznaje na obrazie potencjalne symptomy pożaru i zwraca uwagę operatora na miejsce wymagające sprawdzenia. Technologia przyspiesza wykrywanie zagrożeń, jednak ostateczna ocena sytuacji i uruchomienie procedur nadal należą do dyspozytora.

W niemal każdym nadleśnictwie funkcjonuje punkt alarmowo-dyspozycyjny. Dodatkowo w siedzibie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu działa regionalny punkt alarmowo-dyspozycyjny. To właśnie tam zbierane są informacje o zagrożeniu, koordynowana jest wymiana danych oraz utrzymywany kontakt z nadleśnictwami, strażą pożarną, patrolami i załogami statków powietrznych.

Sprawne przekazywanie informacji umożliwia rozbudowany system łączności. RDLP w Toruniu dysponuje 645 radiotelefonami. Dzięki temu osoby działające w terenie mogą pozostawać w kontakcie także tam, gdzie korzystanie z telefonii komórkowej jest utrudnione.

Sytuację meteorologiczną monitoruje ponadto 10 punktów meteorologicznych. Pomiary temperatury, wilgotności powietrza, opadów i innych parametrów są wykorzystywane przy określaniu aktualnego stopnia zagrożenia pożarowego lasu.

Niemal każde nadleśnictwo posiada bazę sprzętu przeciwpożarowego, przygotowanego do wykorzystania przy pierwszych działaniach oraz do wspierania jednostek straży pożarnej. W regionie znajduje się łącznie 25 samochodów patrolowo-gaśniczych i gaśniczych. Szczególne znaczenie mają lekkie samochody patrolowo-gaśnicze, które mogą szybko dotrzeć leśnymi drogami do miejsca zdarzenia i rozpocząć działania jeszcze przed przybyciem większych zastępów. Wyposażenie uzupełniają  przyczepy na wodę, motopompy, hydronetki. Sprzęt ten może być wykorzystywany zarówno podczas gaszenia niewielkich zarzewi ognia, jak i przy dogaszaniu pożarzyska oraz zabezpieczaniu terenu przed ponownym pojawieniem się płomieni.

Ważnym elementem ochrony lasów jest lotnictwo. Na terenie RDLP w Toruniu funkcjonują trzy leśne bazy lotnicze, dwa lądowiska operacyjne oraz dwa współpracujące lotniska. Do zadań związanych z ochroną przeciwpożarową czarterowanych jest pięć statków powietrznych: trzy samoloty gaśnicze typu Dromader, jeden śmigłowiec wykorzystywany do działań gaśniczych oraz samolot patrolowy. Lotnictwo ma szczególne znaczenie w przypadku pożarów rozwijających się szybko lub występujących w trudno dostępnych kompleksach leśnych. Samoloty i śmigłowiec mogą wykonać zrzuty wody, ograniczyć intensywność ognia i spowolnić jego rozprzestrzenianie się. Samolot patrolowy wspiera natomiast rozpoznanie sytuacji i obserwację terenów szczególnie zagrożonych.

Statki powietrzne nie zastępują jednak działań prowadzonych z ziemi. Są częścią jednego systemu, w którym kluczowe znaczenie ma współdziałanie dyspozytorów, leśników, pilotów oraz jednostek Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej.

Nowoczesne kamery, samoloty, samochody gaśnicze i systemy łączności nie byłyby wystarczające bez odpowiednio przygotowanej kadry. Pracownicy Lasów Państwowych regularnie uczestniczą w szkoleniach i ćwiczeniach organizowanych wspólnie przede wszystkim z Państwową Strażą Pożarną, a także z jednostkami ochotniczych straży pożarnych.

Podczas ćwiczeń sprawdzane są procedury alarmowania, współdziałanie służb, system łączności, przejezdność dojazdów pożarowych, możliwość korzystania z punktów czerpania wody oraz organizacja działań w terenie. Dzięki temu w chwili rzeczywistego zagrożenia każdy uczestnik akcji zna swoje zadania, a współpraca może przebiegać sprawniej.

Ponad 170 pożarów lasu odnotowanych od początku roku pokazuje jednak, że nawet najbardziej rozbudowany system nie jest w stanie całkowicie wyeliminować zagrożenia. Może pomóc wcześniej zauważyć ogień, szybciej dotrzeć na miejsce i ograniczyć straty, lecz nie zastąpi ostrożności osób korzystających z lasu.

Pożar lasu niemal nigdy nie powstaje bez przyczyny. Zdecydowana większość takich zdarzeń ma bezpośredni lub pośredni związek z działalnością człowieka – celową albo nieumyślną.

Dlatego apelujemy o szczególną ostrożność. W lesie oraz na terenach śródleśnych, a także w odległości do 100 metrów od granicy lasu, nie wolno używać otwartego ognia poza miejscami do tego wyznaczonymi. Nie wolno wyrzucać niedopałków, pozostawiać niedogaszonego ogniska ani wjeżdżać pojazdem na suchą trawę i ściółkę.

Każdy, kto zauważy dym lub ogień, powinien niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112. Podczas zgłoszenia należy możliwie dokładnie określić lokalizację – podać nazwę najbliższej miejscowości, numer drogi, charakterystyczny punkt albo numer znajdującego się przy drodze słupka oddziałowego.

W obecnych warunkach ostrożność nie jest przesadą. Jedna iskra może uruchomić cały rozbudowany system ratowniczy, zaangażować dziesiątki ludzi i doprowadzić do strat, których usuwanie potrwa wiele lat.